Do egzaminu na tłumacza przysięgłego może przystąpić osoba posiadająca obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich UE, znająca język polski i niekarana. Posiadać trzeba również wykształcenie magisterskie filologiczne lub magisterskie w innym kierunku oraz studia podyplomowe w zakresie tłumaczeń - stosowne dla danego języka.
Do egzaminu może przystąpić także osoba będąca w trakcie nauki, lecz prawo do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego uzyska ona dopiero wówczas, gdy spełni wszystkie wymagane warunki (uzyska dyplom ukończenia odpowiednich studiów). Egzamin na tłumacza przysięgłego organizuje i przeprowadza Państwowa Komisja Egzaminacyjna, która jest powoływana przez Ministra Sprawiedliwości i liczy 11 osób. Egzamin składa się z części pisemnej i ustnej.
Część pisemna trwa 4 godziny i polega na wykonaniu tłumaczeń dwóch tekstów z języka polskiego na obcy oraz dwóch z języka obcego na polski. Każdy zestaw zawiera pismo prawnicze, sądowe lub urzędowe.
Część ustna odbywa się w terminie nie krótszym niż 7 dni od zakończenia część pisemnej i dotyczy tylko tych kandydatów, którzy zdali egzamin pisemny. Cz. ustna także polega na wykonaniu tłumaczeń dwóch tekstów z języka polskiego na obcy oraz dwóch z języka obcego na polski. Analogicznie do cz. pisemnej w każdym z zestawów znajduje się pismo sądowe, urzędowe lub tekst prawniczy. Podczas egzaminu ustnego dokonuje się tłumaczenia konsekutywnego - gdzie tekst jest odtwarzany lub odczytywany przez egzaminatora z przerwami na tłumaczenie zdającego, oraz tzw. tłumaczenia a vista (na bieżąco) - kandydat otrzymuje tekst w formie pisemnej bezpośrednio przed tłumaczeniem.
Potwierdzeniem nabycia uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest świadectwo wydawane przez Ministra Sprawiedliwości. T. przysięgły może m.in. wykonywać i poświadczać tłumaczenia własne oraz innych osób, świadczyć tłumaczenia ustne, realizować zlecenia dla organów administracji publicznej, policji, sądów.